Lingual Braketlerle Diş Teli Tedavisi

Lingual braket tedavisi nedir?

Lingual braketlerle gerçekleştirilen diş teli tedavisi, braketlerin dişlerin ön yüzeyine değil, dil tarafındaki yani arka yüzeylerine yerleştirildiği sabit ortodontik yöntemdir.^[1][2] Braketler ve teller ağzın içinde kaldığı için tedavi dışarıdan bakıldığında büyük ölçüde fark edilmez.^[1][2] Çalışma prensibi klasik sabit braketlerden farklı değildir. Dişlere kontrollü kuvvet uygulanır ve dişler zaman içinde planlanan konumlarına taşınır.^[2]

Lingual ortodontiyi yalnızca görünmeyen diş teli olarak değerlendirmiyorum. Braketlerin dişlerin arka yüzünde bulunması tedavinin mekaniğini, hasta konforunu ve klinik uygulamayı değiştiriyor. Bu tekniğin özel beceri ve ciddi deneyim gerektirdiği belirtiliyor.^[1] Bilimsel çalışmalar lingual sistemlerle etkili sonuçlar elde edilebildiğini gösteriyor, ancak konuşma güçlüğü ve dil hassasiyeti özellikle tedavinin başında ön yüzey braketlerine göre daha belirgin olabiliyor.^[3][4] Bu nedenle seçim yaparken görünürlük kadar tedavinin gerektirdiği hareketleri de değerlendiriyorum.

Braketleri dişlerin arkasına taşımak neyi değiştiriyor?

Lingual tedavide braketler dişlerin iç yüzeyine yapıştırılır, teller de bu braketlerin içinden geçirilir. Böylece sabit sistem dişlerin ön yüzeyinde görünür biçimde durmak yerine dil tarafında çalışır.^[1][2]

Hareket prensibi diğer sabit braketlerden farklı değil. Ancak kuvvetin dişe uygulandığı noktanın değişmesi, tel geometrisinin ve braketler arasındaki mesafenin farklı olması nedeniyle lingual ortodontinin mekanik yönetimi ön yüzey braketlerinden farklıdır.^[3][7]

Günümüzde kişiye özel hazırlanan lingual sistemler de var. Bu sistemlerde braket ve teller hastanın diş yapısına göre dijital olarak planlanabiliyor. Yirmi hastanın izlendiği randomize kontrollü bir çalışmada kişiye özel lingual braketlerle klasik ön yüzey braketleri karşılaştırılmış ve 18 haftalık ilk hizalama döneminde iki sistem arasında çapraşıklığın azalması açısından anlamlı fark bulunmamış.^[6]

Daha geniş literatür ise lingual braketlerin klinik olarak kullanılabilir bir seçenek olduğunu gösteriyor, ancak belirli avantajların bütün vakalara genellenebilmesi için kanıt kalitesinin halen sınırlı olduğunu ortaya koyuyor.^[3][7]

Bu nedenle lingual sistemi daha güçlü veya daha hızlı bir braket sistemi olarak tanımlamıyorum. Asıl özelliği, sabit tedaviyi dişlerin arka yüzünden uygulayabilmemiz.

Lingual sistemin ölçülebilir bir mekanik avantajı var mı?

Var, ve bu genellikle konuşulmaz. On bir klinik çalışmayı ve 407 hastayı değerlendiren bir meta-analizde lingual apareylerin boşluk kapatma sırasında üst birinci büyük azı dişinde anlamlı biçimde daha az ankraj kaybına yol açtığı bulunmuş.^[3] Aynı çalışmada lingual grupta kanin dişleri arası genişliğin arttığı, buna karşılık büyük azılar arası genişliğin azaldığı görülmüş.^[3]

Başka bir meta-analizde de lingual apareylerin ön dişlerin eğim kontrolünde ön yüzey braketlerine göre üstün olduğu, yani kesici dişlerin daha az öne devrildiği bildirilmiş.^[4]

Bunlar gerçek mekanik farklar. Ancak her ikisi de belirli tedavi tiplerinde anlam taşıyor, tüm vakalara genellenemez.

Lingual ortodonti kimler için uygun olabilir?

Lingual braketleri özellikle sabit tedaviye ihtiyaç duyan ancak braketlerin ön yüzeyde görünmesini istemeyen hastalarda değerlendiriyorum.^[1][2] Bununla birlikte her vaka lingual sistem için aynı derecede uygun değil.

Lingual sistemi olumlu olarak değerlendirdiğim durumlar

• Sabit tedaviye ihtiyaç duyan genç ve yetişkin hastalar.
• Braketlerin görünürlüğünü olabildiğince azaltmak isteyen hastalar.
• Çapraşıklık veya dişler arası boşluk bulunan uygun vakalar
• Sabit sistemle ayrıntılı hareket planladığım hastalar
• Günlük şeffaf plak kullanımına bağlı kalmak istemeyen hastalar
• Boşluk kapatma sırasında arka dişlerin yerinde tutulmasının öncelikli olduğu vakalar.

Farklı bir yöntemi uygun bulduğum durumlar

• Dil hassasiyetinin veya konuşmayla ilgili beklentilerin seçimi belirgin biçimde etkilediği hastalar.
• Mesleği gereği sürekli ve net konuşması gereken hastalar.
• Ağız bakımının sabit braket için yeterli olmadığı durumlar
• Aktif çürük veya kontrol altında olmayan diş eti hastalığı bulunanlar
• Braketlerin dişlerin arka yüzüne yerleştirilmesini zorlaştıran klinik koşullar
• Problemin farklı bir aparey veya çene cerrahisi gerektirdiği vakalar

Lingual braketlerin az görünmesi önemli bir avantaj olabilir, ancak yöntemi yalnızca estetik beklentiye göre seçmiyorum.

Lingual sistemde ilerleme nasıl olur?

1. Önce sistemin vaka için uygunluğunu değerlendiriyorum

İlk aşamada dişlerin dizilimini, kapanışı, mevcut yeri ve yapmam gereken hareketleri değerlendiriyorum. Gerektiğinde dijital tarama, fotoğraflar ve röntgen kayıtları kullanıyorum.

Bu değerlendirme sonucunda lingual braketlerin gereken hareketleri kontrollü biçimde sağlayıp sağlayamayacağını belirliyorum. Görünmeyen bir sistem istemek tek başına lingual tedavi gerekçesi değil.

2. Braketleri dişlerin dil tarafına yerleştiriyorum

Lingual braketler dişlerin iç yüzeyine sabitleniyor.^[1][2] Sisteme göre standart veya hastanın diş anatomisine özel hazırlanmış braket ve teller kullanılabiliyor.

Braketler dişlerin arkasında olduğu için ön taraftan bakıldığında çok daha az fark ediliyor.^[1] Aynı konum nedeniyle dil ilk günlerde braketlerle daha sık temas ediyor.

3. İlk haftalarda uyum sürecini takip ediyorum

Lingual tedavinin ön yüzey braketlerinden en belirgin farklarından biri başlangıçtaki uyum dönemi. Meta-analizlerde lingual braket kullanan hastalarda genel ağız rahatsızlığının, konuşma güçlüğünün ve yeme zorluğunun ön yüzey braketlerine göre daha fazla olduğu gösterilmiş.^[3][4] Konuşmadaki bozulma hem ölçüm cihazlarıyla hem de dışarıdan dinleyen kişilerin değerlendirmesiyle saptanmış.^[3]

Buna karşılık ön yüzey braketlerinde dudak ve yanak bölgesindeki rahatsızlık daha belirgin olabiliyor.^[4]

Bu nedenle ilk dönemdeki konuşma ve dil uyumunu hastayla en baştan konuşuyorum. Beklentiyi baştan kurmak, tedavinin ilk iki haftasını çok daha yönetilebilir hale getiriyor.

4. Dişleri sıralayıp kapanışı düzenliyorum

Tedavi ilerledikçe telleri ve yardımcı mekanikleri değiştirerek çapraşıklığı azaltıyorum, boşlukları yönetiyorum ve kapanış ilişkisini düzenliyorum.

Kişiye özel lingual braketlerle ön yüzey braketlerini karşılaştıran randomize çalışmada, 18 haftalık başlangıç hizalama döneminde her iki sistem benzer düzeyde hizalama sağlamış.^[6] Kapsamlı bir derlemede de kişiye özel lingual apareylerle önceden belirlenen tedavi hedeflerine ulaşılabildiği bildirilmiş, ancak kanıt kalitesinin birçok sonuç için düşük olduğu vurgulanmış.^[7]

5. Braketleri çıkarıp pekiştirmeye geçiyorum

Planladığımız konuma ulaştığımızda braketleri ve telleri çıkarıyorum. Lingual sistem kullanılmış olması pekiştirme ihtiyacını ortadan kaldırmıyor.

Sabit tedavi tamamlandıktan sonra dişlerin yeni konumunu koruması için pekiştirme gerekiyor.^[8] Hastanın ihtiyacına göre sabit pekiştirme teli, çıkarılabilir plak veya ikisini birlikte kullanıyorum.

Lingual braketler ile gerçekleştirilen tedavi ne kadar sürüyor?

Lingual braketler için bütün hastalara uygulanabilecek ayrı bir süre vermek doğru olmaz. Toplam süre kapanış bozukluğunun şiddetine, çapraşıklığa, çekim ihtiyacına ve yapılacak hareketlere göre değişiyor.^[7]

Sabit ortodontik tedaviler genel olarak 12 ile 30 ay arasında sürüyor.^[8] Bu, lingual sistem için kesin bir süre değil, sabit tedaviler açısından genel bir çerçeve.

Kontroller çoğunlukla 5 ile 8 haftalık aralıklarla yapılıyor.^[8] Lingual tedavide de kontrol zamanını kullanılan sistemin özelliklerine ve o aşamada yapmak istediğim harekete göre belirliyorum.

Lingual braketle hangi ortodontik sorunlar tedavi edilebiliyor?

Lingual braketler sabit sistem olduğu için uygun vakalarda çapraşık dişler, dişler arası boşluklar, derin kapanış, açık kapanış, çapraz kapanış ve farklı kapanış bozukluklarında kullanılabiliyor.^[2][7]

Aynı problem her hastada aynı apareyi gerektirmiyor

Aynı çapraşıklık iki hastada farklı yer ihtiyacı veya farklı kök hareketleri gerektirebiliyor. Bu nedenle önce tedavinin mekanik gereksinimlerini belirliyorum, sonra lingual braketlerin bu plana uygun olup olmadığına karar veriyorum.