Invisalign First Şeffaf Plak Tedavisi

Invisalign First nedir?

Invisalign First, süt dişleri ile kalıcı dişlerin bir arada bulunduğu dönemdeki çocuklarda kullanılabilen erken dönem şeffaf plak tedavisidir. Bu dönemde amaç yalnızca mevcut dişleri sıralamak değildir, diş kavsinde yer kazanmak, bazı kapanış problemlerine erken müdahale etmek ve sürmekte olan kalıcı dişler için uygun alan oluşturmak da tedavi planının parçası olabilir.^[1][6]

Invisalign First kararını çocuğun yaşına bakarak tek başına vermiyorum. Dişlerin sürme aşaması, alt ve üst çenenin birbiriyle ilişkisi, çapraşıklığın kaynağı ve gereken hareketin dişlerden mi yoksa çene kemiğinden mi elde edilmesi gerektiği birlikte değerlendiriliyor. Güncel araştırmalar şeffaf plakların bu dönemde dişlerle ve dişleri çevreleyen kemikle ilgili bazı problemlerde etkili olabildiğini, ancak üst çene kemiğinin gerçekten genişletilmesi gereken vakalarda sonuçların klasik genişletme apareyleriyle aynı olmadığını gösteriyor.^[3][4][6]

Erken dönem tedavi ne amaçlar?

Erken tedavi döneminde çocuğun ağzında hem süt dişleri bulunur hem de kalıcı dişlerin bir bölümü sürmeye başlamıştır. Bu dönemde yapılan tedavinin amacı her dişi son konumuna getirmek değildir, gerektiğinde çene gelişimini yönlendirmek, kalıcı dişler için alan oluşturmak ve ilerleyen kapanış problemlerinin şiddetini azaltmaktır.^[1]

Ağız içi dijital kayıtlar alındıktan sonra mevcut dişlerin konumu, sürmekte olan kalıcı dişler ve ihtiyaç duyulan alan birlikte değerlendiriliyor. Sonrasında planlanan hareketler birbirini takip eden plaklara bölünüyor, her plak küçük ve kontrollü bir hareket oluşturacak şekilde hazırlanıyor.

Bu tedaviyle özellikle diş kavsinin genişletilmesi ve çapraşıklığın azaltılması üzerine çalışmalar var. Kapsamlı bir araştırmada, planlanan genişlemenin tamamının klinikte gerçekleşmediği ortaya konmuştur: üst çenede planlanan genişlemenin ortalama %65’i elde edilebilmiş, bu oran kalıcı birinci büyük azı dişleri bölgesinde %58’e düşmüştür. Alt çenede oran daha yüksektir (%71), süt kanin dişleri bölgesinde %75’e çıkmaktadır.^[3]

Bu nedenle dijital planlamada görülen genişlemeyi gerçekleşmiş bir sonuç olarak kabul etmiyorum. Çocuğun ihtiyacı üst çene kemiğinin genişletilmesiyse farklı bir aparey daha uygun olabilir.^[3][4]

Çocuğunuzu ne zaman getirmelisiniz?

İlk ortodontik değerlendirmenin en geç 7 yaş civarında yapılmasını öneririm.^[1][7] Bu, her çocuğun 7 yaşında tedaviye başlaması gerektiği anlamına gelmez, amaç gelişimi izlemek ve müdahale gerektiren durumları erken fark etmektir.

Çocuğunuz 7 yaşından küçükse ve size ters gelen bir durum varsa 7 yaşını beklemeye gerek yok.^[7] Şu belirtiler ortodontik değerlendirme için işaret sayılabilir:^[7]

• Süt dişlerinin çok erken veya çok geç düşmesi
• Çiğnerken veya ısırırken zorlanma, ağrı
• Sürekli ağızdan nefes alma
• Alt çenenin kayması veya çenede klik sesi
• Sık sık yanak ısırma
• Yüz dengesinde göze çarpan bir farklılık

Hangi çocuklarda İnvisalign First tedavisi düşünülebilir?

Invisalign First tedavisini planlarken yalnızca mevcut çapraşıklık durumunu dikkate almamayı tercih ediyorum. Kalıcı dişlerin sürme durumunu, diş kavsindeki alanı, çene gelişimini ve kapanış ilişkisini birlikte değerlendiriyorum. Bu nedenle tedavi, her çocuk için standart bir seçenek değildir.

Tedavinin uygun olduğu durumlar

• Seçilmiş çapraşıklık vakaları.
• Kalıcı dişlerin sürmesi için diş kavsinde alan oluşturulması gereken vakalar.
• Üst çene darlığının dişlerle ilgili bölümünün bulunduğu hafif ve orta düzey vakalar.
• Bazı ön veya arka çapraz kapanış problemleri.
• Seçilmiş açık kapanış ve derin kapanış problemleri.
• Plakları düzenli kullanabilecek ve aile desteği olan çocuklar

Farklı bir yöntemin daha uygun olabileceği durumlar

• Üst çene kemiğinin belirgin biçimde dar olduğu vakalar.
• Plaklarla yeterli kontrol sağlanamayacak karmaşık hareketler.
• Çocuğun plakları önerilen süre boyunca kullanamayacağı durumlar
• Aktif çürük veya yetersiz ağız bakımı bulunan çocuklar
• Çene gelişiminin yönlendirilmesi için farklı apareylere ihtiyaç duyulan vakalar.

Yaşı uygun görünen her çocuk bu tedaviye uygun değildir. Belirleyici olan, mevcut problemin hangi yöntemle daha kontrollü çözülebileceğidir.

İnvisalign First Tedavisi nasıl ilerler?

1. Büyüme ve dişlerin sürme yolu değerlendirilir

İlk değerlendirmede yalnızca çapraşık görünen dişleri dikkate almıyorum. Süt dişlerinin durumu, sürmüş kalıcı dişler, henüz sürmemiş dişlerin konumu, alt ve üst çenenin kapanış ilişkisi ve gerektiğinde röntgen kayıtlarını birlikte değerlendiriyorum. Erken ortodontik tedaviye ihtiyaç olup olmadığına da bu değerlendirme doğrultusunda karar veriyorum.

2. Plan yalnızca mevcut dişlerle sınırlanmaz

Bu dönemin en önemli farkı, ağızdaki diş sayısının ve dişlerin konumunun tedavi boyunca değişmeye devam etmesidir. Kalıcı dişler sürerken bir yandan mevcut dişleri hareket ettirmek, diğer yandan yeni dişlerin sürebileceği alanı korumak gerekiyor. Güncel literatür, tedavi başarısının hareketin türüne, ağızdaki bölgeye ve çocuğun büyüme aşamasına göre değiştiğini gösteriyor.^[6]

3. Plaklarla küçük ve sıralı hareketler yapılır

Dijital plan sonrasında çocuğa özel plak serisi hazırlanır. Gereken dişlerde ataşman (diş yüzeyine eklenen, diş rengiyle uyumlu küçük çıkıntı) kullanılabilir. Plaklar belirlenen sırayla değiştirilir ve her yeni plak bir sonraki küçük hareketi uygular.

Şeffaf plakların etkili olabilmesi için ağızda yeterli süre kalması gerekir: günde en az 22 saat, yalnızca yemek yerken, bir şey içerken ve diş fırçalarken çıkarılmak üzere.^[2] Bu, çocuklarda tedavinin en kritik noktasıdır ve aile takibi gerektirir.

4. Planlanan genişleme ile gerçekleşen karşılaştırılır

Diş kavsinin genişletildiği vakalarda dijital hedef ile klinikte oluşan değişimi düzenli olarak karşılaştırıyorum. Araştırmalar, genişlemenin ne kadar gerçekleştiğinin ağızdaki bölgeye göre değiştiğini ve üst çenenin arka bölümünde daha sınırlı kalabileceğini gösteriyor.^[3]

Hatta bir karşılaştırmalı çalışmada hem şeffaf plak hem de hızlı üst çene genişletme sonrasında genişlik ölçümlerinde artış görülmüş, ancak diş eti seviyesindeki büyük azı dişleri arası genişlik genişletme apareyi grubunda daha fazla bulunmuştur. Plak grubundaki değişimin daha büyük bölümü dişlerin yana eğilmesiyle ilişkilendirilmiştir.^[4]

5. Tedavi bitince gelişim takip edilir

Erken tedavi tamamlandığında çocuğun bütün ortodontik tedavisi bitmiş sayılmaz. Sonrasında kalıcı dişlerin sürmeye devam ettiği bir takip dönemi olur ve ileride kapsamlı ikinci bir tedavinin gerekip gerekmediği yeniden değerlendirmenin daha uygun olduğunu düşünüyorum.^[1]

Erken tedavi bazı çocuklarda tek başına yeterli olabilir ancak birçok çocukta kalıcı dişlerin büyük bölümü sürdükten sonra ikinci bir tedavi aşaması gerekebilir.^[1] Bunu baştan bilmek, ailenin süreci daha gerçekçi planlamasını sağlıyor.

İnvisalign First Tedavisi ne kadar sürer?

Her çocukta geçerli tek bir süre yoktur. Çapraşıklığın derecesi, yapılacak genişletme, kapanış problemi, yeni dişlerin sürmesi ve çocuğun plakları ne kadar düzenli kullandığı süreyi belirler.^[6]

Bu konu yayımlanmış çalışmalarda oldukça farklı süreler bildiriliyor, ki yıllar içindeki karşılaştığım vakalarda bu yayımlanmış çalışmaların doğruluğunu destekliyor. Örnek olarak, 45 çocuğun izlendiği bir çalışmada ortalama tedavi süresi yaklaşık 18 ay belirtilmiş.^[9] Aynı çalışmada bu sürenin sonunda üst diş kavsi genişliğinde ve dişleri çevreleyen kemikte anlamlı artış elde edilmiş, büyük azı dişlerinin eğimi korunmuş ve çapraşıklıkta belirgin azalma sağlanmıştır.^[9]

Kontrol aralıklarını plakların ilerleyişine ve çocuğun diş gelişimine göre planlamayı tercih ediyorum, sabit bir takvimden çok gelişimin izlenmesi belirleyici oluyor.^[2]

Hangi ortodontik problemlerde tercih edilir?

Invisalign First özellikle çapraşık dişler, seçilmiş çapraz kapanış vakaları, bazı açık kapanış ve derin kapanış problemleri ile diş kavsinde alan ihtiyacı bulunan vakalarda değerlendirilebilir.^[3][5][8]