Mini Vida (TAD) Destekli Ortodonti

Mini vida destekli ortodonti nedir? 

Mini vida destekli ortodonti, dişleri hareket ettirirken ihtiyaç duyduğum sabit dayanak noktasını doğrudan çene kemiğinden aldığım bir yöntemdir. Bu küçük vidalar geçici ankraj aygıtı, kısaca TAD olarak anılır. Diş etinden çene kemiğine geçici olarak yerleştirilir ve dişlere uygulanacak kuvvet için sabit bir dayanak oluşturur.^[1][2]

Mini vida kalıcı bir implant değil. Görevi eksik bir dişin yerine geçmek değil, belirli hareketler sırasında geçici destek sağlamak ve ihtiyaç bitince çıkarılmak.^[1][2] Kullanımını her tedavinin standart parçası olarak görmüyorum. Özellikle diğer dişleri dayanak olarak kullanmanın istenmeyen hareketlere yol açabileceği veya daha kontrollü kuvvet uygulamak istediğim vakalarda değerlendiriyorum.^[1][3]

Küçük bir vida diş hareketini nasıl değiştiriyor?

Bir dişi hareket ettirmek için uyguladığım kuvvetin bir yerden destek alması gerekiyor. Klasik mekaniklerde bu desteği çoğu zaman diğer dişlerden alıyoruz. Ancak hareket ettirmek istemediğim dişler de bu kuvvetten etkilenebiliyor.^[1]

Örneğin çekim boşluklarını kapatırken ön dişleri geriye almak istiyorsam, arka dişlerin öne kaymasını olabildiğince sınırlamak istiyorum. Derlemeler mini vidayla sağlanan kemik desteğinin bu tür istenmeyen hareketi geleneksel yöntemlerden daha iyi kontrol ettiğini gösteriyor.^[3][4] Araştırmacılar bu sonucun değişken kalitede az sayıda çalışmaya dayandığını da belirtiyor.^[3]

Mini vida yalnızca boşluk kapatmada kullanılmıyor. Uygun mekaniklerle dişlerin arkaya doğru hareket ettirilmesi, dişin kemik yönünde kontrollü hareketi ve bazı tek taraflı hareketler için de dayanak sağlıyor.^[5][6]

Vida bu hareketleri kendi başına yapmıyor. Yalnızca sabit bir kuvvet noktası oluşturuyor. Dişin hangi yönde hareket edeceğini braket, tel, elastik, yay veya şeffaf plakla kurduğum mekanik belirliyor.

Kimlerde tedaviye katkı sağlıyor?

Kararı hastanın çapraşıklık miktarına bakarak vermiyorum. Önce hangi dişlerin hareket etmesini, hangilerinin olabildiğince yerinde kalmasını istediğimi belirliyorum.

Değerlendirdiğim durumlar

• Çekim boşluklarını kapatırken güçlü dayanak kontrolüne ihtiyaç duyulan vakalar.^[3][4]
• Ön dişler geriye alınırken arka dişlerin öne kaymasının sınırlandırılması gereken hastalar.^[3][4]
• Büyük azı dişlerinin geriye hareketinin planlandığı vakalar.^[5]
• Derin kapanışta ön dişlerin gerçek anlamda kemik içine gömülmesinin hedeflendiği bazı yetişkinler.^[6]
• Açık kapanışta arka dişlerin gömülmesinin planlandığı vakalar.^[7]
• Tek taraflı ve kontrollü kuvvet noktası gereken asimetrik hareketler
• Şeffaf plak tedavisinde mekanik kontrolün artırılması gereken hastalar.^[8]

Uygun olmayabileceği veya farklı planlama gerektiren durumlar

• Yerleştirme bölgesinde yeterli ve güvenli kemik alanı bulunmayan hastalar
• Diş köklerinin konumunun güvenli yerleşimi kısıtladığı bölgeler.^[1][9]
• Aktif enfeksiyon veya yetersiz ağız bakımı bulunan durumlar.^[1]
• Daha basit mekaniklerle aynı hedefe güvenle ulaşılabilen vakalar
• Sigara içen hastalar. Bunu ayrı bir başlıkta açıyorum, çünkü tek en güçlü risk faktörü.

Mini vida kullanmak tedavinin daha karmaşık olduğu anlamına gelmiyor. Bazı vakalarda tam tersine, istenmeyen karşı hareketleri azaltarak planı daha kontrollü hale getiriyor.^[3]

Sigara içiyorsanız bunu konuşmamız gerekiyor

Kırk bir çalışmadaki yaklaşık 3.250 mini vidayı değerlendiren bir derlemede genel başarısızlık oranı %13,5 bulunmuş. Aynı çalışmanın en dikkat çekici bulgusu ise şu: vidanın çapı, uzunluğu, tasarımı, hastanın yaşı ve hangi çeneye yerleştirildiği başarısızlık oranını neredeyse hiç etkilememiş. Buna karşılık diş eti tipi ve sigara anlamlı fark yaratmış.^[10]

Rakamlar çarpıcı. Sigara içmeyenlerde başarısızlık %9,5, günde 10 adede kadar içenlerde %11, günde 10’dan fazla içenlerde %57,8 çıkmış.^[10]

Bu veriyi tedaviye başlamadan önce paylaşmayı tercih ediyorum. Çünkü hastanın değiştirebileceği tek faktör bu.

Aşama aşama tedavinin ilerleyişi

1. Önce nereye ve neden yerleştireceğimi planlıyorum

Konumu rastgele belirlemiyorum. Hangi dişi hangi yönde hareket ettirmek istediğimi, kuvvetin yönünü, diş köklerini ve mevcut kemik alanını birlikte değerlendiriyorum.

Mini vidalar sıklıkla iki diş kökü arasına yerleştiriliyor, ancak damağın belirli bölgeleri veya köklerden uzaktaki alanlar da kullanılabiliyor.^[1][2] Bazen doğru konumu bulmak için plastik bir kılavuz kullanılıyor.^[1]

Kökler arasına yerleştirme planlandığında güvenlik önem kazanıyor. Altı yüz elli iki mini vidayı kapsayan 11 çalışmanın incelendiği bir derlemede, serbest el yerleştirmenin kök hasarı ve sınırlı hassasiyet gibi riskler taşıdığı, kılavuzlu tekniklerin doğruluğu ve güvenliği artırmak için geliştirildiği belirtiliyor.^[9]

2. Bölgeyi uyuşturuyorum

Yerleştirme öncesinde diş eti bölgesine lokal anestezi uygulanıyor ve antibakteriyel gargara istenebiliyor.^[1] Kullanılan sisteme göre kemikte önce küçük bir delik açılabiliyor ya da vida doğrudan yerleştirilebiliyor.^[1]

Hasta yerleştirme sırasında ağrıdan çok alışılmadık bir basınç hissediyor.^[1] Anestezi geçtikten sonra ilk 24 saat içinde hafif bir ağrı olabiliyor, gerekirse baş ağrısı için kullanılan türden basit ağrı kesiciler yeterli oluyor.^[1]

3. Mini vidayı mekaniğe bağlıyorum

Vida yeterli stabilite sağladığında braket, tel, elastik veya başka bir yardımcı sistemle bağlantı kuruyorum. Kuvvet bazı vakalarda hemen, bazılarında sonraki kontrolde uygulanabiliyor.^[1]

Asıl avantaj burada ortaya çıkıyor. Kuvveti başka bir diş grubundan almak yerine kemikteki geçici sabit noktadan yönlendirebiliyorum.^[1][3]

4. Stabiliteyi ve diş hareketini takip ediyorum

Kontrollerde yalnızca dişlerin hareketine bakmıyorum. Vidanın stabilitesini, çevresindeki diş etini ve kullanılan elastik veya yay sisteminin kuvvet yönünü de değerlendiriyorum.

Mini vidaların tamamı tedavi sonuna kadar yerinde kalmıyor. Genel başarısızlık oranı %13,5 olarak hesaplanmış.^[10] Erken dönemde vidaların %15 ile %20’sinin gevşeyerek çıkarılması veya yeniden yerleştirilmesi gerekebiliyor.^[1] Genel başarı oranı ise %80’in üzerinde.^[1]

Gerektiğinde vida aynı bölgeye daha sonra veya farklı bir bölgeye yeniden yerleştirilebiliyor.^[1]

5. İhtiyaç kalmadığında çıkarıyorum

Mini vida kalıcı olarak ağızda bırakılmıyor. Planladığım hareket tamamlandığında veya dayanak desteğine ihtiyacım kalmadığında çıkarıyorum.^[1][2]

Vidalar genellikle birkaç ay ağızda kalıyor. Çıkarma işlemi çok basit, çoğu zaman lokal anestezi bile gerekmiyor. Diş eti ve altındaki kemik birkaç gün içinde rahatsızlık vermeden tamamen iyileşiyor.^[1]

Mini vidanın bakımı nasıl yapılır?

Bu bölüm tedavinin başarısını doğrudan etkiliyor ve genellikle atlanıyor.^[1]

• Mini vidanın çevresini günde iki kez, florürlü macun ve küçük başlı bir fırçayla nazikçe fırçalayın
• Mini vidanın çevresinde elektrikli diş fırçası kullanmayın
• Parmağınızla veya dilinizle vidayla oynamayın
• İlk 5 gün boyunca günde iki kez klorheksidinli gargarayla çevresini durulayın
• Vida başlangıçta biraz gevşek hissedilebilir. Çok gevşerse veya bağlantı kopar ise hemen iletişime geçin

Enfeksiyon riski, bölge önerildiği gibi temiz tutulduğunda çok düşük.^[1]

Ağızda ne kadar süre kalır?

Süre bütün hastalarda aynı değil. Hangi hareket için kullanıldığına ve tedavinin hangi aşamasında gerektiğine bağlı. Mini vidalar çoğunlukla diş hareketi devam ederken birkaç ay ağızda kalıyor.^[1]

Yerleştirilmesi tedavinin ayrı ve uzun bir aşaması olmak zorunda değil. Tedavinin herhangi bir döneminde yerleştirilebiliyor ve ihtiyaç bitince çıkarılıyor.^[1] Kontrol sıklığını da mini vidanın varlığı tek başına belirlemiyor.

Hangi sorunlarda kullanıyorum?

Mini vida bir kapanış bozukluğunu tek başına tedavi eden bir aparey değil. Mekaniklere ek bir dayanak noktası sağlıyor.^[1][2] Bu nedenle kullanım alanı problemin adından çok hangi hareketin gerektiğine bağlı.

Seçilmiş hastalarda dişler arası boşlukların kapatılması, üst ön dişlerin öne çıkıklığı, derin kapanış, açık kapanış ve asimetrik hareketlerde mini vida desteğinden yararlanıyorum.^[3][5][6][7]